محمدحسين ناصر الشريعه
296
تاريخ قم ( فارسى )
مقلدين نوشتهاند و غير اينها از رسائل و حواشى . سنين عمرش از هفتاد گذشت و در سنهء 1231 ه روى به فراديس جنان نهاد و مضجع مطهر او در قبرستان شيخان بزرگ قم در بقعهاى كه منسوب و معروف به ايشان است معروف است . تاريخ وفات آن مرحوم را يكى از شعرا به طرز تعميه گفته است : « نقطهء مشكين رباى از ناف مشكين غزال » ، يعنى نقطهء زا را حذف كن كه غزال شود كه به حساب ابجد 1231 است ، و ديگرى از شعرا گفته : « ازين جهان به جنان صاحب قوانين رفت » . از ايشان اولاد ذكورى باقى نماند ، ولى دختران چندى باقى ماند كه يكى از آنها زوجهء حجة الاسلام مرحوم حاجى ملا اسد اللّه بروجردى بوده است ؛ و در « مآثر و آثار » مىگويد : حاجى مزبور بعد از وفات مرحوم ميرزا به شرف اين مصاهرت نائل آمده ، فتحعلى خان صبا ملك الشعراء در تاريخ اين عرس « 1 » مىگويد : عقل گفتا اسد اللهى باز * همدم دخت ابو القاسم شد و ديگرى زوجهء پسر حاجى كرباسى ، و ديگرى در حباله حاجى ملا محمد بن حاجى ملا احمد نراقى كاشانى ، و ديگرى عيال مرحوم ميرزا ابو طالب قمى ، و دو داماد ديگر هم از اهالى قم و كهك قم بودهاند ، و ديگرى زوجهء آخوند ملا على بروجردى بوده است . در كتاب « المآثر و الآثار » مىگويد : ملا على مذكور از جمله فحول مجتهدين عصر شاهنشاه مبرور محمد شاه طاب ثراه است . وى خود در حيات حجة الحق فقيه اعلم ميرزا ابو القاسم جاپلقى بن مولى حسن جبلانى صاحب قوانين به رتبه علياى مصاهرت وى نائل گرديد . « 2 »
--> ( 1 ) - اين كه نوشتهاند در تاريخ اين عرس گفته وفق نمىدهد و ظاهرا شاعر به عنوان ستايش گفته . ( مؤلف ) ( 2 ) - نويسندهء اين سطور در كتاب « شرح زندگانى استاد كل وحيد بهبهانى » ذيل شرححال مرحوم ميرزا كه از شاگردان عاليقدر وحيد بوده به تفصيل دربارهء بازماندگان ميرزا سخن گفتهام ، ولى چون در آنجا بعضى از خاندانها و افراد اين فاميل بزرگ ناگفته ماند ، لذا در اينجا با تحقيقات بيشترى از نوادگان دانشمند آن مرد نامى به منظور تكميل شرححال او كه سند افتخار قم و حقى عظيم بر اهل قم دارد مفصلتر از لحاظ خوانندگان محترم مىگذرانيم : محقق بزرگوار ميرزاى قمى يك پسر و نه دختر داشته است - پسر وى به گفته مؤلف « روضات الجنات » در زمان پدر ( در سن كودكى ) در آب غرق شد و درگذشت . بنابراين بازماندگان مرحوم ميرزا فقط منحصر به نوادگان دخترى وى مىباشند . يكى از دختران ميرزا همسر مرحوم ميرزا ابو طالب قمى كه خود شاگرد ميرزا و از بزرگان فقهاء و علماء بوده است . ( مؤلف ترجمه مختصر او را مستقلا نگاشته است ) ، دختر ديگر همسر عالم بزرگوار ميرزا على رضا طاهرى قمى از بستگان مرحوم ميرزا ابو طالب سابقالذكر و هر دوى اين بزرگواران از نوادگان فقيه